De BomenBond
Bebossing is een van de meest effectieve oplossingen voor twee wereldwijde crises: klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit. Het is een praktische, snelle, economische en doeltreffende methode om koolstof uit de atmosfeer te halen. Geen enkele andere voorgestelde aanpak biedt op korte termijn zo'n grote impact, terwijl het op de lange termijn koolstof blijft vastleggen. Daarnaast versterkt bebossing de biodiversiteit van veel verschillende soorten organismen en levert het tal van belangrijke eco-systeemdiensten.
De Bomenbond is een landelijk samenwerkingsverband van organisaties, groepen en actievoerders die de bomen willen beschermen. De natuur in Nederland moet meer ruimte en respect krijgen. Ook de planten, bloemen, insecten en kleine dieren zijn belangrijk. De bomenbond strijdt voor een beter bomen en bosbeleid op landelijk, provinciaal en gemeenteniveau. Meer bomen laten groeien en zoveel mogelijk niet kappen is een belangrijk middel om de natuur te helpen het evenwicht te herstellen.
Hoewel er meerdere strategieën nodig zijn om mondiale milieucrises aan te pakken, is bosbouw een zeer goedkope optie om de koolstofvastlegging te vergroten, waarvoor geen extra land nodig is naast wat al bebost is en nieuwe bosgerelateerde banen en kansen biedt, samen met een breed scala aan kwantificeerbare eco-systeemdiensten, inclusief de menselijke gezondheid.
In vergelijking met bossen die zijn aangetast door grootschalige menselijke activiteiten, zijn intacte bossen vaak beter bestand tegen druk zoals brand en droogte en meestal minder toegankelijk voor houtkap en landbouwomschakeling. Het vermijden van de degradatie of het kappen van intacte bossen zal daarom een belangrijke bijdrage leveren aan het doel van de Overeenkomst van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 ° C boven het pre-industriële niveau.
Wordt er gekapt in jouw buurt of heb je gehoord dat er plannen zijn? Hieronder vind je direct de belangrijkste stappen, hulpmiddelen en voorbeelden om snel en effectief te handelen. Om succesvol te zijn is het heel belangrijk dat je snel & effectief te werk gaat en goed samenwerkt met overige belanghebbenden zoals buren, actie- en natuurgroepen of de juiste politieke partijen zoals de PvdD of SP.
LET OP: Je kunt absoluut niet vertrouwen op de ambtenaren, wethouders van de gemeente of gedeputeerden van de provincie om de kap tegen te gaan. Er zijn helaas maar heel weinig ambtenaren of mensen in de politiek te vinden die acties voor de gezondheid, de natuur of het klimaat steunen. We kunnen aan de hand van een groot aantal voorbeelden aantonen dat de meeste ambtenaren en vertegenwoordigers in de politiek niet eens bereid zijn om zich aan de wet te houden en juist de vervuiler of de natuurverwoesters actief steunen.
De grootste fout die je kunt maken is een afwachtende houding aannemen door er op te vertrouwen dat een ambtenaar, wethouder of gedeputeerde aan jouw kant staat. Vaak zijn ze je op de achtergrond actief aan het tegenwerken. Hier kom je dan pas achter na het indienen van een Woo-verzoek of omdat je via de rechtbank de stukken opgeleverd krijgt waaruit dit blijkt.
We hebben ook meerdere voorbeelden in ons archief waaruit blijkt dat Ecologische Advies- of Groenbureau's die betaald worden door de gemeente, provincie, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten of boseigenaren voor het opstellen van een Ecologisch Werkprotocol of Quickscan Natuurwaarden, bewust sjoemelen om ervoor te zorgen dat de opdrachtgever de kap mag uitvoeren ondanks de aanwezigheid van beschermde soorten. O.a. Follow The Money (FTM) en stichting EDSP ECO schreven daar zeer goed onderbouwde artikelen en onderzoeksrapporten over die we onderaan deze sectie beschikbaar hebben gesteld via de knop/link Corruptie rapport.
Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Nu is het tijd voor actie. Hieronder de stappen die je kunt ondernemen om de kap tegen te gaan.
1. 👉 Check wat er precies gaat gebeuren
Ga na welke bomen gekapt zouden worden en op welke locatie. Dit vormt je basisinformatie voor verdere stappen. Noteer:
exacte plek (liefst met kaartje of foto)
aantal bomen
type bomen (indien bekend)
reden voor de kap
geplande datum (als bekend)
of er al omwonenden geïnformeerd zijn
💡 Let op
Vaak wordt de daadwerkelijke omvang van de kap niet vermeld en gebruiken de Advies- en Groenbureaus die betaald worden om de Ecologische Werkprotocollen op te stellen om de kap te legitimeren, woorden zoals 'lichte dunning' om de werkelijke omvang van de kap te verhullen. Zie ook dit Follow The Money (FTM) artikel: ‘Intellectuele prostitutie in de milieuadvieswereld’
2. 👉 Zoek uit of je als persoon of rechtspersoon belanghebbende bent
Als de te kappen boom zich binnen twee meter van je perceelgrens bevindt op de grond van de buren of de gemeente dan ben je automatisch belanghebbende volgens het artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Voor bomen die door de gemeente gekapt gaan worden is de richtlijn dat je als belanghebbende aangemerkt wordt indien de boom zich binnen 50 meter van je huis bevindt. Indien de boom zich op meer dan 50 meter maar in het zicht bevindt dan wordt je vaak nog steeds als belanghebbende aangemerkt. Verder dan 150 meter meestal niet tenzij dat het om bijvoorbeeld het park van de buurt gaat waar iedereen samenkomt en recreëert. In dat geval kan je als bewoner zelfs tot 250 meter afstand als belanghebbende aangemerkt worden als persoon.
Mocht je niet als persoon (als jijzelf) als belanghebbende aangemerkt worden of bestaat die kans dat je bezwaar en verzoek om die reden afgewezen kan worden dan is het raadzaam om een stichting op te richten samen met nog twee medestanders. Zie punt 6 hieronder.
💡 Let op
In artikel 1:2, eerste lid, van de Awb (Algemene wet bestuursrecht) staat dat onder belanghebbende wordt verstaan: "degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. Wie rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van een activiteit …, is in beginsel belanghebbende bij dat besluit. Het criterium ‘gevolgen van enige betekenis’ van de activiteit is een correctie op dit uitgangspunt. Zonder gevolgen van enige betekenis heeft iemand geen persoonlijk belang bij het besluit. Hij onderscheidt zich dan onvoldoende van anderen. Om te bepalen of er gevolgen van enige betekenis voor de woon-, leef- of bedrijfssituatie van iemand zijn, kijkt de Afdeling naar de factoren afstand tot, zicht op, planologische uitstraling van en milieugevolgen (o.a. geur, geluid, licht, trilling, emissie, risico) van de activiteit die het besluit toestaat. Zij bekijkt die factoren zo nodig in onderlinge samenhang. Ook de aard, intensiteit en frequentie van de feitelijke gevolgen kunnen van belang zijn."
3. 👉 Zoek uit of er een kap- en/of omgevingsvergunning benodigd en verleend is
Veel gemeenten hebben voor kap een omgevingsvergunning nodig en je kunt bezwaar indienen tegen een verleende vergunning. Dat staat in het bestemmingsplan/ omgevingsplan en in de APV of Bomenverordening of verordening fysieke leefomgeving, allemaal namen voor gemeentelijke verordeningen, waarin de regels staan voor het kappen/vellen/rooien van bomen.
Er zijn steeds meer gemeenten die het kappen van de meeste bomen vogelvrij verklaren. Je hebt dan geen kapvergunning (meer) nodig. Controleer dit:
Via de officiële bekendmakingen van de gemeente,
Via Omgevingsloket (-vergunningen)
Via gemeente- en provinciewebsite (zoek op ‘kapvergunning’, ‘boom’, ‘omgevingsvergunning’).
💡 Let op
Ook als bomen ziek worden genoemd, is een vergunning niet automatisch toegestaan. Er moet onderbouwing zijn. Als de boom of het bos (mogelijk) habitat biedt aan beschermde soorten zoals vleermuizen, vogels(nesten), amfibieën, reptielen, insecten of zeldzame planten dan is de provincie wettelijk verantwoordelijk en verplicht om bescherming te bieden (dit doen ze echter zelden en zeker niet uit zichzelf). Zie de link/knop archief en beschermde soorten onderaan deze sectie voor meer informatie. Advocaat van de Aarde kan je hier gratis over adviseren.
4. 👉 Vraag om uitstel en dien direct bezwaar en/of een voorlopige voorziening in
Als er een vergunning is verleend, kun je meestal binnen 6 weken bezwaar maken. Is de termijn kort? Vraag dan om opschorting van de kapvergunning tot 6 weken nadat op het bezwaar is beslist. Helaas (zie onze waarschuwing bovenaan) is hiervoor echter vaak een verzoek om voorlopige voorziening (vovo) bij de Rechtbank nodig. Als je te weinig tijd hebt voor een uitgebreid bezwaarschrift, dien deze dan pro forma in, met kort de punten waarom je bezwaar maakt. Vraag de gemeente om een termijn om je bezwaar aan te vullen.
Wil je dit niet zelf schrijven? Gebruik voorbeeldteksten uit ons archief of neem contact op met Advocaat van de Aarde voor gratis juridisch advies. Zie ook de volgende Kennisbank artikelen:
💡 Let op
Je moet wel altijd binnen de termijn bezwaar indienen, ook al is de termijn (nog) kort. Anders kun je ook niet naar de voorzieningenrechter.
5. 👉 Geen vergunning? Dan kan de kap illegaal zijn
Is er geen vergunning te vinden en zou die wel aangevraagd moeten zijn (zie punt 3). Dan kun je:
De gemeente of de provincie (in het geval van bedreiging van beschermde soorten) vragen om handhaving,
Een spoedmelding en handhavingsverzoek indienen bij gemeente en provincie,
Foto’s en (drone)video’s verzamelen als bewijs,
Gebruik de voorbeeldbrieven via het actie-archief of neem contact op met Advocaat van de Aarde voor gratis juridisch advies. Zie de links/knoppen onderaan deze Eerste Hulp sectie.
6. 👉 Start een actiegroep, werkgroep of richt een stichting op
Naast juridische stappen kun je ook maatschappelijke druk opbouwen door een actiegroep of werkgroep op te starten of een stichting te registreren. Een stichting is handig indien je als belanghebbende aangemerkt wilt worden mocht je geen direct belanghebbende zijn omdat je bijvoorbeeld niet dicht genoeg woont bij het te kappen bos. Zie punt 2.
Voer actie voor een goed beschermingsbeleid voor bomen in je gemeente, bijvoorbeeld door beleidsbeinvloeding. Er zijn gemeenten met een goed bomenbeleid. De Arnhemse Bomenbond en ook de Bomenstichting heeft hier informatie over. Met een goed bomenbeleid hoef je minder vaak naar de rechter,
7. 👉 Wil je aandacht voor je actie?
Tag of nodig ons uit als bijdrager (Bomenbond) op social media. Wij helpen acties graag zichtbaarheid te geven.
Wil je een sectie op onze Red het bos pagina? Neem contact op via onze Contactpagina, meld je actiegroep aan als Deelnemer van de Bomenbond en lever je tekst, links en foto's aan voor op de Red het bos pagina.
En wordt er toch gekapt? Vergeet dan niet een openbare melding te maken via het Landelijk Meldpunt Bomenkap!
De Bomenbond maakt gebruik van de gratis juridische steun van Stichting Advocaat van de Aarde. Hun deskundigheid en betrokkenheid maakt een groot verschil in de inzet voor de natuur — van het indienen van Woo-verzoeken tot het krijgen van juridisch advies voor de Red het bos-acties, van Advocaat van de Aarde krijgen burgerinitiatieven uitgebreid advies en antwoord op hun vragen, met alle stappen op een rijtje.
In de Kennisbank van de Advocaat van de Aarde vind je actieplannen, juridische voorbeeldbrieven, de belangrijkste jurisprudentie, best practices, explainers en meer.
De natuur heeft sterke wetten, maar handhaving schiet tekort. Burgerinitiatieven spelen een cruciale rol in het afdwingen van naleving. Advocaat van de Aarde ondersteunt hen hierbij met haar netwerk aan experts.
Burgerinitiatieven kunnen nalatigheid aankaarten zonder direct kosten te maken. Met de juiste regelgeving binnen handbereik is de slagingskans groot. Komt het tot een geschil, dan biedt Advocaat van de Aarde steun.
Op 19 december 2024 heeft de Rechtbank Gelderland een baanbrekende uitspraak gedaan die de toekomst van onze Nederlandse bossen ingrijpend beïnvloedt. De rechtbank vernietigde het ministeriële goedkeuringsbesluit voor de 'Gedragscode Soortenbescherming Bosbeheer 2022', waarmee een einde komt aan de vrijstellingen die bosbeheerders in staat stelden zonder vergunning bomen te kappen en natuur te verwoesten.
We zijn sinds 2020 trots deelnemer van de Klimaatcoalitie.
Samen staan we sterk voor jouw gezondheid, de natuur, het klimaat,
en daarmee ons aller toekomst!
Met financiële bijdragen van het Biodiversiteitsfonds van het Wereld Natuur Fonds en provincie Gelderland is onderzoek gedaan naar veertig jaar 'niets doen' als bosbeheer techniek waaruit blijkt dat moeder natuur veel beter af is zonder het Nederlandse houtkapbeleid. Nature Today publiceerde de voordelen. Lees verder >>>
De Levende Natuur, het vakblad voor Natuurbeheer Nederland stelde een samenvatting van de resultaten van het onderzoek op waarin o.a. te lezen is dat broedvogels van oude bossen 15 tot 40 procent meer voorkomen in onbeheerde bossen en er 7 tot 20x meer dood hout en bodemleven te vinden is. Lees verder >>>
Klimaatverandering en verlies van biodiversiteit worden algemeen erkend als de belangrijkste milieu-uitdagingen van onze tijd. Bossen leggen jaarlijks grote hoeveelheden kooldioxide (CO2) uit de atmosfeer vast en slaan koolstof gedurende lange tijd boven en onder de grond op.
Ongerepte bossen - grotendeels vrij van menselijk ingrijpen, met uitzondering van in de eerste plaats paden en het verwijderen van gevaren - zijn de meest koolstofrijke en biodiverse terrestrische ecosystemen, met extra voordelen voor de samenleving en de economie. Lees verder >>>
Bijna alle bomen groeien steeds harder naarmate ze ouder worden. Eén dikke, oude boom slaat in een jaar soms meer koolstof op dan een gemiddelde boom in zijn geheel bevat. De wetenschappers verzamelden metingen van meer dan een half miljoen bomen, 403 soorten uit alle tropische en gematigde gebieden. Metingen die soms teruggingen tot de jaren dertig. Hun werk was niet mogelijk geweest zonder de inzet van al die boswachters en vrijwilligers, schrijven een grote groep wetenschappers in tijdschrift Nature.
97 procent van de bomen wil van geen ophouden weten. Extremen zoals de sequoia in Californië, die wel honderd meter hoog wordt, waren bekend, maar doorgroeien blijkt in de hele wereld de norm te zijn. Sommige bomen komen wel 600 kilo per jaar aan.
De uitkomsten lijken in strijd met eerdere studies die vooral jonge bomen zagen groeien. Dat heeft te maken met de schaal waarop je de bomengroei bekijkt, leggen de onderzoekers uit. Sommige wetenschappers onderzochten de CO2-opname door bladeren; het blad van een jonge boom neemt meer CO2 op dan dat van een oudere boom, maar zo'n oude boom heeft veel meer bladeren. En wie de koolstofopname van een heel bos bestudeerde, zag dat een jong bos beter scoorde. Maar oude bossen tellen veel minder bomen, per boom doen de oudjes het veel beter. Lees verder >>>
+31 (0) 6 2888 3999
EDSP TV verzorgt de nieuwsberichten op de website en de media-kanalen van de Bomenbond en is verantwoordelijk voor de (video) publicaties en het contact met de pers.
